Haulerwijk

Rinze Oenema: De man achter 'Haulerwijk in oude beelden'

Rinze Oenema: De man achter 'Haulerwijk in oude beelden'

Wie een beetje geïnteresseerd is in de geschiedenis van Haulerwijk is dank verschuldigd aan een aantal mensen. Rinze Oenema (69) is daar zonder twijfel één van. Zijn filmserie ‘Haulerwijk in oude beelden’ is een doorslaand succes en levert een ‘monument’ voor het nageslacht op.

Het idee van het samenstellen van een film met oude beelden van Haulerwijk en Waskemeer ontstond rond 2002, toen Geert Kuiper en Sander Reinders met videobanden bij Rinze kwamen met oude filmopnames van Haulerwijk. De vraag was of Rinze deze voor hen op DVD kon zetten. Eenmaal bezig ontstond het plan om een film met deze oude opnames uit te brengen, zodat veel meer mensen er van konden genieten. Met hulp van veel dorpsgenoten werden namen vermeld van mensen die op de films te zien waren en werd er passende muziek onder gezet. Het idee was om slechts één film uit te brengen, maar de film was een groot succes en een stimulans om meer oude filmbeelden van Haulerwijk uit brengen. Je kunt zeggen dat dit aardig gelukt is, want vorig jaar is deel 16 uitgebracht. In verband met corona zal er dit jaar geen nieuwe film uitgebracht worden.

PENSIOEN

Rinze heeft lang als contractadviseur bij Rijkswaterstaat gewerkt. Toen hij de kans kreeg om op zijn 60ste te stoppen, stond hij voor de vraag hoe hij zijn vrije tijd wilde besteden: 'Ik hoefde eigenlijk niet zo nodig met pensioen, want het werk voldeed mij wel en ik hoefde er niet uit. Maar ik wilde nog wel eens iets heel anders doen en dankzij de films van Haulerwijk was ik in contact gekomen met het Fries Film Archief in Leeuwarden. Zij vroegen mij om op contractbasis oude films voor hen te gaan digitaliseren. Dat leek mij wel interessant en daarmee had ik gelijk mijn vrijetijdsbesteding in beeld. Voorwaarde was wel dat ik professionele apparatuur aan moest schaffen voor het digitaliseren van oude films, videobanden en camerabandjes. Dat heb ik gedaan en de stap gezet om te stoppen met mijn werk bij Rijkswaterstaat.'

OUDE BEELDEN

De filmserie 'Haulerwijk in oude beelden' heeft Rinze niet alleen van de straat gehouden, maar ook heel veel contacten in het dorp opgeleverd. Veel mensen weten hem te vinden en laten hun films bij hem digitaliseren en over zetten op DVD of USB stick. Daardoor krijgt Rinze ook materiaal onder ogen dat geschikt is om op te nemen in de filmserie 'Haulerwijk in oude beelden'. Het gevolg is dat er nog steeds filmmateriaal verzameld wordt en nieuwe films uitgebracht kunnen worden. Daarbij is het motto 'wat nu actueel is, kan over 10 jaar al historie zijn en is dus de moeite waard om te bewaren'.

SPEURTOCHT

Veel oud filmmateriaal staat op smalfilm. Dat was destijds duur materiaal, waar de bezitters heel zorgvuldig mee omgingen. Veel oude dorpsfilms bleken opgeslagen in kluizen van bijvoorbeeld bedrijven of bij een bank. Niet alleen van Haulerwijk, maar ook van verschillende dorpen in de omgeving heeft Rinze waardevol oud filmmateriaal boven water gekregen. Veel van dit materiaal is overgebracht naar de kelders van het Fries Film Archief, waar ze onder zo optimaal mogelijke omstandigheden worden bewaard. Het oudste filmmateriaal van Haulerwijk dateert van vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Haulerwijk heeft volgens Rinze het geluk gehad dat in verschillende periodes er filmers actief zijn geweest. Dat waren achtereenvolgens Lambertus Kok, Bert van der Berg en Rink Hof. 'Wij zijn hen veel dank verschuldigd. Ook al was het niet altijd eenvoudig om aan dit materiaal te komen, het is heel waardevol dat nu alles is gedigitaliseerd en bewaard.’ Rinze denkt niet dat er ergens op een zolder in Haulerwijk nog veel oude films liggen. Maar er is nog veel filmmateriaal beschikbaar, dat nog niet is uitgegeven. Dit betreft materiaal vanaf de jaren 80: 'Hoewel dat niet zo lang geleden lijkt, hebben we het dan toch over 40 jaar terug en geven ook deze films een tijdsbeeld, dat al weer lang achter ons ligt.'

SCHRIJVEN

Vooral dankzij het oude filmmateriaal en de gesprekken met dorpsgenoten werd Rinze al snel gegrepen door de geschiedenis van Haulerwijk en omgeving. Zijn zoektocht naar het verleden resulteerde al in een prachtig boek over een groep Franse parachutisten, die in april 1945 ten zuidoosten van Haulerwijk landden, ver van hun beoogde doel: 'Dat boek levert vervolgens nieuwe verhalen en materiaal op. Elk verhaal verdient het om uitgezocht te worden. Mensen moeten je vertrouwen als ze hun verhaal over de oorlog vertellen, daar moet je zorgvuldig mee omgaan. Ik ga daarbij nooit over één nacht ijs, het is checken en dubbelchecken, voordat je iets in een boek zet. Dat vergt ook dat ik veel gesprekken bij mensen thuis voer. Iets wat in deze coronatijd wel lastig is, omdat je niet zomaar overal binnen kunt stappen.' Toch is Rinze ook nu nog druk met het uitzoeken van gebeurtenissen die zich in de Tweede Wereldoorlog in deze omgeving hebben afgespeeld. Ook de geschiedenis van Haulerwijksters, die mee hebben gedaan aan de strijd om de koloniale orde in Nederlands Indië te herstellen, heeft zijn belangstelling. 'Weet je dat er bijna net zoveel Haulerwijksters in Nederlands-Indië zijn gesneuveld als in de Tweede Wereldoorlog? Kijk maar eens naar de namen op het monument op de begraafplaats.'

WAARDEVOL

Naar aanleiding van de Haulerwijk films komen er soms uit onverwachte hoek vragen op Rinze af. Zo kwam er kort geleden via de Historische Vereniging een vraag van een mevrouw uit Schotland, die bezig was haar familiegeschiedenis in kaart te brengen. Op de site van de Historische Vereniging Haulerwijk vond ze een overzicht van familienamen met de vermelding op welke DVD en in welk filmfragment die naam voorkomt. Daarbij ook de familienaam Koning, waarnaar ze op zoek was. Tot haar verbazing kon Rinze haar helpen aan filmbeelden van haar overgrootvader Sierd Koning en zijn vrouw Foekje Koning-Betten, die in 1951 aan het sneeuwballen waren in Haulerwijk. Daarnaast bracht Rinze haar in contact met een ver familielid, die haar nog veel meer informatie over de familie Koning kon geven. Met voorlopig 16 delen 'Haulerwijk in oude beelden' en het schrijven over de geschiedenis van Haulerwijk heeft Rinze dan ook het gevoel iets waardevols te doen om een stukje historie van Haulerwijk en omgeving vast te leggen, ook voor latere generaties.

Foto: Sjoerd Weiland

Terug naar overzicht

Meer weten over ondernemers in Haulerwijk?
Meer nieuws lees je in Maandblad 'Haulerwijk' !